De Virtus-jaren

Gisteren nam ik afscheid als redacteur van Virtus, het jaarboek van de Werkgroep Adelsgeschiedenis. In 1993 behoorde ik tot de oprichters en eerste redacteuren van Virtus. We vergaderden, daarna kreeg ik een etentje en een boek (dat ik al had). Ik hou niet van afscheid nemen, maar dat was niet de enige reden waarom ik zo ongehoord lang bleef.

Het zou overigens best wel eens kunnen dat de redactie al in 1992  werd samengesteld. Wat ik me in ieder geval nog herinner is dat we in het voorjaar van 1993 ons eerste bulletin wilden laten verschijnen – een jaarboek was toen nog slechts een verre droom. We blonken echter niet uit in doortastendheid en voortvarendheid en kwamen direct al op achterstand te staan: het eerste nummer verscheen pas in de herfst. We besloten toen dat onze jaargangen niet in de pas zouden laten lopen met kalenderjaren maar met collegejaren. De eerste jaargang van Virtus kreeg dus het jaar 1993-1994 toegewezen. We kenden geen enkel ander tijdschrift dat het zo deed en we schaamden ons een beetje voor dit amateurisme. Toch slaagden we er jarenlang niet in om de Virtus-jaargang gelijk te trekken met het kalenderjaar – ook al stond bijna iedere vergadering een zogeheten ‘springnummer’ op de agenda dat dit zou moeten bewerkstelligen.

We liepen tegen wel meer moeilijkheden aan. De eerste twee nummers kregen we nauwelijks vol. Voor het derde bulletin gebruikte onze drukker papier dat zo dik was dat de nummers zich bijna niet lieten nieten. Toch bleven we blijmoedig, terwijl we bij mij thuis probeerden Virtus voor verzending klaar te maken. We hadden nu in ieder geval een nummer van enige omvang weten te produceren.

Onze redactievergaderingen hielden we in Zwolle. Ze begonnen ergens in de middag, werden voortgezet tijdens de maaltijd en duurden tot in de avond. Naarmate de vergadering vorderde en er vaker werd ingeschonken, werden onze toekomstplannen onstuimiger. We zouden naast het bulletin ook boeken gaan uitgeven, in twee reeksen (de zogeheten ‘Kleine Reihe’ en de ‘Große Reihe’). Een enkele keer liet een van ons zich door drank en emoties zo overmannen, dat hij niet in staat was om naar het station te lopen. Dan overnachtte hij op zolder in Zwolle. De beslissing over het ‘springnummer’ werd ondertussen doorgeschoven naar een volgende vergadering.

Jongens waren we, ook al waren de meesten van ons de dertig al gepasseerd. We leefden, om met Reve te spreken, nog van de dood af.

Het echte probleem van Virtus was natuurlijk dat we een tijdschrift maakten rond een vakgebied dat eigenlijk niet bestond. Wij waren als oprichters om allerlei uiteenlopende redenen gefascineerd geraakt door de geschiedenis van de adel, maar stonden daarin tamelijk alleen. Het gevolg was dat wij ons eigen tijdschrift moesten volschrijven. De academische wereld kende ons niet, en wie dat wel deed vond ons een beetje raar. Zelf vond ik dat niet zo erg, ik hield mij in die jaren het liefst in de marge op – nu pas zie ik dat dit een vorm van zelfbedrog was.

Ik ben de laatste van de oude redactie die weggaat. Virtus is veel beter geworden in de loop der jaren, zo veel beter dat ik de laatste tijd soms moeite had om mee te komen. Het jaarboek is verankerd geraakt in de wetenschappelijke wereld, we weten auteurs van naam uit het buitenland aan ons te binden, in de redactie zitten ontzettend leuke, slimme jonge mensen, ook vrouwen – dat laatste was begin jaren negentig onvoorstelbaar.

Het afscheid stemt weemoedig, al zal dat ook komen door de sneeuw die ook een dag na het afscheidetentje blijft vallen. Het redactiewerk zelf zal ik niet missen, wel het kader van gelijkgestemden waarbinnen de verbeelding haar werk kon doen. Hopelijk zullen, nu ik niet meer van de dood af leef, de dromen over grote en kleine reeksen blijven, de dromen over boeken die nooit geschreven zullen worden.